Tanrılar, Devletler ve Babalar
Türkiye’deki çok az gelişme böyle doğrudan, yüksek perdeden ve şok edici sözlerle başlamıştır. Bizde genelde önce nabız yoklanır. Yandaş bir iki gazeteciye yazı yazdırılır, ağzını tutamadığını herkesin bildiği bir iki alt düzey siyasetçinin yanında konu açılır ya da onların kamuoyunun kulağına su kaçırması istenir vs. Eğer kamuoyundan ve duruma göre ‘devletin içinden’ tepki gelmezse yola devam edilir.
Ama Devlet Bahçeli’nin geçen sene
Ekim ayındaki çıkışı böyle değildi. Kürt sorununun hukuk devleti ve demokrasi
yoluyla çözülmeye çaba harcanması gerektiği söylemini dahi teröre destek vermek
olarak yorumlaya gelen bir siyasi hareketin lideri pozisyonundaki birine göre
inanılmaz bir şey yaptı; kendisi ve temsil ettiği siyasi görüş açısından ciddi
riskler içerebilecek bir söylemle, kimsenin beklemediği bir anda Abdullah
Öcalan’ın Meclis’e gelip DEM Parti grubunun başına geçmesinden ve Öcalan’a
‘umut hakkından’ bahsetti. Hiç kimse neler yaşandığını anlayamamıştı.
Bahçeli’nin bu çıkışını bin
yıllık devlet aklı gibi masalsı şeylerle anlamaya çalışanlar da oldu; Orta Doğu'daki gelişmelerin dayattığı bir zorunluluk olarak okuyanlar da; bir sonraki
seçimi Cumhur ittifakına ve Erdoğan’a kazandırmak için Kürtlerin oyunu almanın
zorunluluğu olarak görenler de.
Kim bilir belki hepsi, belki de
hiçbiri!
Ama artık bildiğimiz bir şey var
ki; bir yılın ardından geldiğimiz noktada süreci yönetenlerin Türkiye’yi
demokrasi ve hukuk devleti adına bir adım daha ileri taşıyarak Kürt sorununu içerde çözmek gibi bir iddiasının olmadığı gerçeğiyle karşı
karşıyayız.
Bir yandan Mecliste kurulan
“dostlar alışverişte görsün komisyonu” işini harika götürürken sürecin asıl
motoru ve taraflar için motivasyon kaynağı olan dış siyasette pazarlıklar ve
çekişmeler tüm hızıyla devam ediyor.
Meclis komisyonu hakkında bir
şeyler söylemenin sürece ilişkin hiç bir anlamı yok. Komisyonun adı dahi ilk
anda işlevsizliğini ele veriyor; “Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi
Komisyonu.” Evet, komisyon üyelerimiz birazdan “Ilgaz Anadolu’nun Sen Yüce bir
Dağısın” isimli çocuk şarkısını seslendirecekler. 🙃
Haklarını yemeyelim, komisyonda
şimdiye kadar çok kıymetli insanlar da konuştu ve gayet makul şeyler söylediler
ve sürecin başarıya ulaşması için atılması gereken kimi demokratik adımları
dile getirdiler. Son 10 yılda alternatif bir kaç mecra hariç ekranlarda
göremediğimiz, fikirleri Ak Parti’nin ilk on yılına nazaran pek ‘makbul’ bulunmayan insanlar komisyona davet edildi ve
onlar da açıkça fikirlerini ifade ettiler. Ama kimin umurunda!
Ortada Doğu'da böylesine büyük bir
yangın varken; bir yanda riskler ve fırsatlar; diğer yanda siyasi ve ekonomik
nüfuz açısından hayati günlerden yaşanırken Kürt sorununun demokratik yollarla ve
hukuk devleti güvencesi altında nasıl kalıcı bir şekilde çözülebileceğine dair
tarafların pek de irade göstermeleri mümkün değil. Görünen o ki Suriye’nin
yeniden şekillenmesi üzerinden girilen pazarlıklarda Kürt tarafı dahil herkes
kendi işine bakıyor. Zevahiri kurtarmak için DEM’lilerin yaptığı bir kaç
ziyaret ve ettikleri bir kaç sözün lafı olmaz elbette.
Top Trump ve Erdoğan’da
Tüm düğümler çözülür mü bilinmez
ama en az bir kaç düğümün Erdoğan Trump görüşmesinde çözüleceği kesin gibi.
Trump yönetimi önceki dönemlerde
Amerika’nın desteğiyle çok güçlenen SDG’yle çiçeği burnunda devrimci Şara
arasında bir denge tutturmaya ve bir taraftan da İsrail’in katliamlarının
bölgeyi sürüklediği gerginliği dindirmeye ve Türkiye’nin bölgedeki etkinliğini
yeniden dizayn etmeye çalışıyor.
Cumhurbaşkanı’nın söz konusu Orta Doğu olunca Trump’la birlikte yan yana ‘patron koltuğunda’ oturduğu
mesajının verilmesi boşuna değil. Bir yandan İsrail’e tüm dünyanın tepkilerine
rağmen kayıtsız şartsız destek vermeleri ama bir yandan da Türkiye’yi Orta Doğu
oyununda ana karakter olarak göstermelerinin bir anlamı olmalı. Anlaşılan o ki Trump yönetimi
İsrail’le anlaşabilecek ama diğer bölge ülkeleri üzerinde de etkili olabilecek
fakat politik ve askeri olarak RÇ (Rusya
- Çin) saflarında değil Amerika saflarında yer alacak bölgede güçlü bir
Türkiye istiyor. Hem Suriye özelinde hem de bölge genelinde tam bir denge
politikası güdüyor. Bir yandan Suriye’de SDG - Şam arasında denge bulmaya
çalışırken bölgede de İsrail’i
Türkiye’yle dengelemeye çalışıyor. Bu durum elbette Türkiye’nin pozisyonunu
güçlendiriyor.
Sanırım bu güçlü pozisyon
karşılığında Türkiye’nin Suriye’de Kürtlerin yerel bir güç olarak kısmi
özerkliğine; bir çeşit adem-i merkeziyetçi bir sisteme razı olması bekleniyor.
Bir de elbette Gazze’nin artık Filistin’in toprağı olmadığı; Hamas’ın tamamen
Gazze’den çıkartıldığı ve ‘profesyonel’
bir Arap gücünün Gazze’yi ‘yeniden imara’ açması da mutabakata varılması
muhtemel konular arasında olmalı.
Yani Orta Doğu'da her şey olması
gerektiği gibi.
İsrail’in dengelenmesi ve bölgede
suların durulması için güçlü ve ciddiye alınan bir Türkiye’ye; Suriye’nin
istikrara kavuşması için SDG ve Şam yönetimi arasındaki dengenin sağlanmasına
ve İsrail’in etkinliğinin azaltılmasına; İsrail’in etkinliğinin azaltılması
için Türkiye’nin Gazze ve Suriye’de bazı tavizler vermesine ve Amerika’nın ikna
edilmesine; Amerika’nın ikna edilebilmesi için Gazze’nin ‘profesyonel Arap
gücü’ eliyle emlak rantına açılmasına ve Filistin’in İsrail’in lehine
küçülmesine, Gazze’nin Filistin toprağı olmaktan çıkartılmasına ihtiyaç var. Ve
nihayet Türkiye’deki Kürdün anadilinde eğitim alabilmesi için gördüğümüz ve
görmediğimiz bin bir türlü çıkar ilişkisinin sürdürülebilir şekilde dizayn
edilmesi gerekiyor.
Uzun lafın kısası Kürt meselesi
üzerinden demokrasi ve hukuka dair adımlar atılmasını bekleyenler ya da
iktidarın buna mecbur kalacağını zannedenler kaldıysa umutlarını başka bahara
erteleyebilirler. Bu bahar da işler, Orta Doğu'da geçmiş tüm baharlarda olduğu
gibi, güç dengeleri ve pazarlıklar üzerinden yürüyecek. Orta Doğu’da dün olduğu
gibi bugün de Tanrılar, Devletler ve Babalar konuşacak.
Yorumlar
Yorum Gönder