Tanrılar, Devletler ve Babalar

Türkiye’deki çok az gelişme böyle doğrudan, yüksek perdeden ve şok edici sözlerle başlamıştır. Bizde genelde önce nabız yoklanır. Yandaş bir iki gazeteciye yazı yazdırılır, ağzını tutamadığını herkesin bildiği bir iki alt düzey siyasetçinin yanında konu açılır ya da onların kamuoyunun kulağına su kaçırması istenir vs. Eğer kamuoyundan ve duruma göre ‘devletin içinden’ tepki gelmezse yola devam edilir.

Ama Devlet Bahçeli’nin geçen sene Ekim ayındaki çıkışı böyle değildi. Kürt sorununun hukuk devleti ve demokrasi yoluyla çözülmeye çaba harcanması gerektiği söylemini dahi teröre destek vermek olarak yorumlaya gelen bir siyasi hareketin lideri pozisyonundaki birine göre inanılmaz bir şey yaptı; kendisi ve temsil ettiği siyasi görüş açısından ciddi riskler içerebilecek bir söylemle, kimsenin beklemediği bir anda Abdullah Öcalan’ın Meclis’e gelip DEM Parti grubunun başına geçmesinden ve Öcalan’a ‘umut hakkından’ bahsetti. Hiç kimse neler yaşandığını anlayamamıştı.

Bahçeli’nin bu çıkışını bin yıllık devlet aklı gibi masalsı şeylerle anlamaya çalışanlar da oldu; Orta Doğu'daki gelişmelerin dayattığı bir zorunluluk olarak okuyanlar da; bir sonraki seçimi Cumhur ittifakına ve Erdoğan’a kazandırmak için Kürtlerin oyunu almanın zorunluluğu olarak görenler de.

Kim bilir belki hepsi, belki de hiçbiri!

Ama artık bildiğimiz bir şey var ki; bir yılın ardından geldiğimiz noktada süreci yönetenlerin Türkiye’yi demokrasi ve hukuk devleti adına bir adım daha ileri taşıyarak Kürt sorununu içerde çözmek gibi bir iddiasının olmadığı gerçeğiyle karşı karşıyayız.

Bir yandan Mecliste kurulan “dostlar alışverişte görsün komisyonu” işini harika götürürken sürecin asıl motoru ve taraflar için motivasyon kaynağı olan dış siyasette pazarlıklar ve çekişmeler tüm hızıyla devam ediyor.

Meclis komisyonu hakkında bir şeyler söylemenin sürece ilişkin hiç bir anlamı yok. Komisyonun adı dahi ilk anda işlevsizliğini ele veriyor; “Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu.” Evet, komisyon üyelerimiz birazdan “Ilgaz Anadolu’nun Sen Yüce bir Dağısın” isimli çocuk şarkısını seslendirecekler.  🙃

Haklarını yemeyelim, komisyonda şimdiye kadar çok kıymetli insanlar da konuştu ve gayet makul şeyler söylediler ve sürecin başarıya ulaşması için atılması gereken kimi demokratik adımları dile getirdiler. Son 10 yılda alternatif bir kaç mecra hariç ekranlarda göremediğimiz, fikirleri Ak Parti’nin ilk on yılına nazaran pek ‘makbul’ bulunmayan insanlar komisyona davet edildi ve onlar da açıkça fikirlerini ifade ettiler. Ama kimin umurunda!

Ortada Doğu'da böylesine büyük bir yangın varken; bir yanda riskler ve fırsatlar; diğer yanda siyasi ve ekonomik nüfuz açısından hayati günlerden yaşanırken Kürt sorununun demokratik yollarla ve hukuk devleti güvencesi altında nasıl kalıcı bir şekilde çözülebileceğine dair tarafların pek de irade göstermeleri mümkün değil. Görünen o ki Suriye’nin yeniden şekillenmesi üzerinden girilen pazarlıklarda Kürt tarafı dahil herkes kendi işine bakıyor. Zevahiri kurtarmak için DEM’lilerin yaptığı bir kaç ziyaret ve ettikleri bir kaç sözün lafı olmaz elbette.

Top Trump ve Erdoğan’da

Tüm düğümler çözülür mü bilinmez ama en az bir kaç düğümün Erdoğan Trump görüşmesinde  çözüleceği kesin gibi.

Trump yönetimi önceki dönemlerde Amerika’nın desteğiyle çok güçlenen SDG’yle çiçeği burnunda devrimci Şara arasında bir denge tutturmaya ve bir taraftan da İsrail’in katliamlarının bölgeyi sürüklediği gerginliği dindirmeye ve Türkiye’nin bölgedeki etkinliğini yeniden dizayn etmeye çalışıyor.

Cumhurbaşkanı’nın söz konusu Orta Doğu olunca Trump’la birlikte yan yana ‘patron koltuğunda’ oturduğu mesajının verilmesi boşuna değil. Bir yandan İsrail’e tüm dünyanın tepkilerine rağmen kayıtsız şartsız destek vermeleri ama bir yandan da Türkiye’yi Orta Doğu oyununda ana karakter olarak göstermelerinin bir anlamı olmalı. Anlaşılan o ki Trump yönetimi İsrail’le anlaşabilecek ama diğer bölge ülkeleri üzerinde de etkili olabilecek fakat politik ve askeri olarak RÇ (Rusya  - Çin) saflarında değil Amerika saflarında yer alacak bölgede güçlü bir Türkiye istiyor. Hem Suriye özelinde hem de bölge genelinde tam bir denge politikası güdüyor. Bir yandan Suriye’de SDG - Şam arasında denge bulmaya çalışırken bölgede de İsrail’i Türkiye’yle dengelemeye çalışıyor. Bu durum elbette Türkiye’nin pozisyonunu güçlendiriyor.

Sanırım bu güçlü pozisyon karşılığında Türkiye’nin Suriye’de Kürtlerin yerel bir güç olarak kısmi özerkliğine; bir çeşit adem-i merkeziyetçi bir sisteme razı olması bekleniyor. Bir de elbette Gazze’nin artık Filistin’in toprağı olmadığı; Hamas’ın tamamen Gazze’den çıkartıldığı ve  ‘profesyonel’ bir Arap gücünün Gazze’yi ‘yeniden imara’ açması da mutabakata varılması muhtemel konular arasında olmalı.

Yani Orta Doğu'da her şey olması gerektiği gibi.

İsrail’in dengelenmesi ve bölgede suların durulması için güçlü ve ciddiye alınan bir Türkiye’ye; Suriye’nin istikrara kavuşması için SDG ve Şam yönetimi arasındaki dengenin sağlanmasına ve İsrail’in etkinliğinin azaltılmasına; İsrail’in etkinliğinin azaltılması için Türkiye’nin Gazze ve Suriye’de bazı tavizler vermesine ve Amerika’nın ikna edilmesine; Amerika’nın ikna edilebilmesi için Gazze’nin ‘profesyonel Arap gücü’ eliyle emlak rantına açılmasına ve Filistin’in İsrail’in lehine küçülmesine, Gazze’nin Filistin toprağı olmaktan çıkartılmasına ihtiyaç var. Ve nihayet Türkiye’deki Kürdün anadilinde eğitim alabilmesi için gördüğümüz ve görmediğimiz bin bir türlü çıkar ilişkisinin sürdürülebilir şekilde dizayn edilmesi gerekiyor.

Uzun lafın kısası Kürt meselesi üzerinden demokrasi ve hukuka dair adımlar atılmasını bekleyenler ya da iktidarın buna mecbur kalacağını zannedenler kaldıysa umutlarını başka bahara erteleyebilirler. Bu bahar da işler, Orta Doğu'da geçmiş tüm baharlarda olduğu gibi, güç dengeleri ve pazarlıklar üzerinden yürüyecek. Orta Doğu’da dün olduğu gibi bugün de Tanrılar, Devletler ve Babalar konuşacak.


Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Demokratlar Nerde?

Bir Cumhuriyet Yazısı; Türkiye’yi Aferistlere Yedirecek Miyiz?

Münfesih